Cân xe tải phế liệu: cân hai lần, trừ bì xe, và bốn chỗ hay lệch
Bán một xe hàng cho nhà máy, hoặc mua một xe từ công trình, là lúc một con số ký quyết định cả chục triệu đồng. Và con số đó không đọc được trực tiếp: bàn cân chỉ cho biết xe và hàng nặng bao nhiêu cộng lại.
Cách duy nhất cho ra số hàng đúng là cân hai lần.
Cân hai lần để ra số hàng
- Cân xe đầy hàng — ra số tổng.
- Đổ hàng xuống, xe quay lại bàn cân không hàng.
- Cân xe không — ra bì xe.
- Số hàng = số tổng − bì xe.
Ví dụ cho dễ hình dung (số giả định):
- Xe đầy hàng: 12.480 kg.
- Xe không: 4.150 kg.
- Hàng: 12.480 − 4.150 = 8.330 kg.
Nếu tính tiền theo giá 10.000 đồng mỗi ký thì chỉ cần lệch 50 kg ở một trong hai lần cân là chênh 500.000 đồng cho một chuyến.
Bốn chỗ làm hai lần cân lệch nhau
| Chỗ lệch | Vì sao | Cách tránh |
|---|---|---|
| Người trên xe | lần đầu tài xế và phụ xe ngồi trên xe, lần sau xuống hết | thoả thuận một cách, áp dụng cho cả hai lần cân và mọi chuyến |
| Hai cân khác nhau | cân đầy ở cân này, cân không ở cân kia, mỗi cân lệch một chút | cùng một cân cho cả hai lần |
| Nước và đất bám | mưa làm hàng ướt, bùn bám gầm lúc đầy mà rơi hết lúc đổ | ghi tình trạng hàng vào phiếu, thoả thuận trừ nếu cần |
| Xe đặt chưa trọn bàn cân | bánh xe nằm ra ngoài mép bàn cân, số đọc thiếu | đặt xe cùng vị trí, cân đo trọn trên bàn cân |
Khi xe không quay lại cân được
Có trường hợp xe đã đi mà chưa cân bì (xe của mối, đổ hàng ở xa). Lúc đó phải thoả thuận trước một số bì để dùng, và ghi rõ vào phiếu rằng bì này là số thoả thuận chứ không phải số cân. Cuối tháng đối chiếu lại: nếu cùng một xe mà bì cân thật lệch nhiều so với số thoả thuận thì sửa số thoả thuận.
Ghi gì vào phiếu cho mỗi xe
- Biển số xe và tên người giao hoặc nhận.
- Giờ cân đầy, giờ cân không.
- Số cân tổng và số bì xe — ghi cả hai, đừng chỉ ghi số hàng.
- Tình trạng hàng (ướt, lẫn đất) nếu có thoả thuận trừ.
- Người cân.
Ghi cả số tổng lẫn bì thì tháng sau mối hỏi lại, mở phiếu ra là kiểm được từng phép trừ. Mẫu phiếu đầy đủ xem ở bài phiếu cân nên ghi những gì. Khi hai bên cân chênh nhau, xem kiểm tra cân ở vựa.
Trên EcoKiot
Phiếu cân có sẵn ô trừ bì, và app tự tính lại tiền khi sửa. Nên cân xong biết số bì chính xác mà phiếu đã lập thì sửa lại trên phiếu là số tiền tự đúng.
Vì mọi phiếu đều lưu lại số ký từng lần, mối hàng hỏi lại chuyến tháng trước thì mở ra là có.
Bài này mô tả cách làm theo thực tế nghề, ví dụ số là giả định. Cân xe dùng trong mua bán thuộc phạm vi quản lý đo lường: mức sai số cho phép và thủ tục kiểm định cần hỏi đơn vị kiểm định hoặc đọc văn bản gốc.
Hay được hỏi
- Cân xe tải chở phế liệu tính số ký hàng thế nào?
- Cân xe đầy hàng để lấy số tổng, đổ hàng xuống rồi cân lại xe không để lấy bì xe. Số hàng bằng số tổng trừ bì xe. Hai lần cân nên làm trên cùng một cân, cùng một cách đặt xe.
- Có dùng trọng lượng ghi trong giấy tờ xe làm bì được không?
- Không nên. Xe thực tế nặng nhẹ khác nhau tuỳ nhiên liệu, người ngồi trên xe, dụng cụ để trên xe và bùn đất bám gầm. Chỉ cân thật hai lần mới ra bì đúng của chính chuyến đó.
- Tài xế có nên ngồi trên xe lúc cân không?
- Cách nào cũng được miễn là hai lần cân giống nhau. Nếu lần đầu có người trên xe mà lần sau không có thì lệch cả người đó, thường vài chục ký. Thoả thuận một cách và áp dụng cho mọi chuyến.
- Hàng bị ướt mưa thì tính thế nào?
- Nước nằm trong số cân tổng nhưng không phải hàng. Cách thường dùng là thoả thuận trừ theo phần trăm hoặc cho hàng ráo rồi mới cân, và ghi vào phiếu để không phải cãi lại. Xem thêm bài trừ bì phế liệu.
- Cân xe ở nhà máy ra số khác cân của vựa thì làm sao?
- Đừng cãi từng chuyến. Đối chiếu số tổng và bì xe của hai bên, tìm xem chênh nằm ở lần cân nào, rồi cân thử cùng một vật trên hai cân. Cách làm chi tiết ở bài kiểm tra cân ở vựa.
Đọc tiếp
- Vựa phế liệu từ 2026 phải ghi sổ gì: bốn trường hợp, bốn bộ sổ khác nhau
- Trừ bì phế liệu: trừ cái gì, trừ bao nhiêu, và ghi thế nào để không cãi nhau
- Mua 5 bán 7 chưa chắc lời 2: tính lời thật của vựa phế liệu
- Phân loại sắt phế liệu: sắt đặc, sắt vụn, sắt gỉ, tôn — mỗi loại một giá
- Phân biệt các loại nhôm phế liệu: nhôm dẻo, nhôm cứng, nhôm máy, nhôm hợp kim
- Đồng đỏ và đồng vàng khác nhau thế nào, và vì sao đồng cháy mất giá
- Phân loại nhựa phế liệu: PET, HDPE, PP, PVC và vì sao nhựa màu rẻ hơn nhựa trong
- Phân loại giấy phế liệu: carton, giấy trắng, giấy báo — và chuyện nước trong giấy
- Phiếu cân nên ghi những gì: sáu dòng tối thiểu để không bao giờ phải cãi
- Nợ gối đầu ở vựa phế liệu: ai nợ ai, và lúc nào thì khoản nợ thành lỗ
- Đếm bãi cuối tháng: làm thế nào cho nhanh, và lệch sổ thì xử lý ra sao
- Vựa có người cân, người giữ tiền: chia việc thế nào cho khỏi mất mát
- Giữ hàng chờ giá lên: khi nào đáng, khi nào là đánh bạc bằng vốn của mình
- Mở vựa phế liệu cần gì: vốn, mặt bằng, cân, mối — và khoản hay bị tính thiếu
- Vốn của vựa nằm ở đâu: tiền mặt, hàng trong bãi, và nợ chưa đòi
- Chốt sổ cuối ngày ở vựa: mười lăm phút đối chiếu tiền, hàng và phiếu cân
- Kiểm tra cân ở vựa mỗi tuần: bốn phép thử làm trong vài phút
- Phân biệt inox 201, 304 và 430 khi thu mua: nam châm chỉ sơ loại được
