Phân biệt inox 201, 304 và 430 khi thu mua: nam châm chỉ sơ loại được
Inox là mặt hàng mà nhìn gần giống nhau, giá lại chênh rất xa. Một đống inox mua về với giá inox 304 mà thật ra là 201 thì phần chênh đó là tiền của vựa, không ai bù.
Bài này nói ba loại hay gặp nhất, cách thử theo từng mức tin cậy, và cách giữ cho đống hàng không bị lẫn.
Ba loại hay gặp
| Inox 304 | Inox 201 | Inox 430 | |
|---|---|---|---|
| Niken | nhiều (khoảng 8–10%) | ít (khoảng 3,5–5,5%) | gần như không có |
| Nam châm | gần như không hút; chỗ uốn, dập, hàn có thể hút nhẹ | thường hút nhẹ | hút mạnh |
| Bề mặt lâu ngày | ít ố, sáng lâu | dễ ố vàng, nổi đốm | có thể rỉ nếu ẩm |
| Giá thu mua | cao nhất | thấp hơn 304 nhiều | thấp |
| Hay gặp ở | chậu, bồn, thiết bị bếp và thực phẩm | đồ gia dụng giá rẻ, khung bàn ghế, lan can | vỏ máy, khung bếp, chi tiết máy |
Cột “hay gặp ở” là thông lệ chứ không phải quy tắc: cùng một kiểu đồ vật, nhà sản xuất khác nhau dùng loại inox khác nhau. Đừng dựa vào món đồ mà kết luận loại inox.
Bốn mức thử, từ rẻ tới chắc
| Cách thử | Làm gì | Chắc tới đâu |
|---|---|---|
| Nhìn | xem món đồ, ố vàng, đốm rỉ, mép hàn | chỉ để đoán sơ |
| Nam châm | áp thử ở nhiều chỗ, kể cả chỗ phẳng chưa uốn | tách được 430; không tách chắc 304 với 201 |
| Thuốc thử inox | mài sạch một chỗ nhỏ, nhỏ thuốc, xem phản ứng theo hướng dẫn | khá chắc, rẻ, làm tại chỗ |
| Máy XRF cầm tay | bắn vào bề mặt, máy đọc thành phần | chắc nhất, nhưng đắt |
Cách thực tế nhất: nam châm trước để loại 430, phần không hút hoặc hút nhẹ thì thử thuốc. Nam châm một mình rất dễ kết luận sai, vì cái người ta gọi là “inox không hút” chưa chắc là 304.
Mài sạch trước khi thử
Bề mặt inox cũ thường có bụi, dầu, vết hàn, lớp sơn. Thuốc thử nhỏ lên đó cho kết quả sai. Mài một chỗ nhỏ tới lớp kim loại sáng rồi mới thử, và thử ít nhất hai chỗ khác nhau trên cùng món đồ, vì có đồ ghép từ hai loại inox.
Giữ cho đống hàng không bị lẫn
- Tách ngay từ lúc mua. Đổ chung rồi lựa lại sau thì không còn nhớ món nào từ đâu.
- Thử mỗi lô từ mối lạ. Mối quen lâu năm thì thử mẫu định kỳ chứ không cần thử hết.
- Có đống riêng cho hàng chưa rõ. Món nào chưa chắc thì để đống riêng, không nhét vào đống 304 cho tiện.
- Thử trước mặt người bán nếu họ nói đó là 304. Tránh cãi sau khi đã cân và trả tiền.
Phần cân và trừ bì làm tương tự các loại hàng khác — xem bài trừ bì phế liệu. Cách phân biệt các nhóm kim loại khác ở bài phân loại sắt phế liệu và phân biệt đồng đỏ, đồng vàng.
Trên EcoKiot
Mỗi loại hàng khai một mã riêng với giá mua riêng, nên inox 304, inox 201 và inox 430 là ba mã khác nhau — cân xong là ra tiền theo đúng loại. Lựa lại sau mà thấy phân loại sai thì sửa trên phiếu, app tự tính lại tiền.
Vì hàng trong bãi theo dõi theo từng mã, cuối tháng biết được loại inox nào lời thật, và có đáng bỏ công thử từng lô hay không.
Bài này mô tả cách phân biệt theo thực tế nghề. Tỷ lệ thành phần là mức thường gặp để dễ hình dung, không phải mức theo tiêu chuẩn kỹ thuật nào; muốn kết luận chắc cho một lô hàng lớn thì nên dùng máy phân tích thành phần hoặc nhờ đơn vị có thiết bị.
Hay được hỏi
- Inox 304 khác inox 201 ở chỗ nào?
- Khác ở thành phần. Inox 304 có nhiều niken (khoảng 8 đến 10%) nên bền, ít ố, giá thu mua cao. Inox 201 giảm niken, thay một phần bằng mangan nên rẻ hơn, dễ ố vàng và nổi đốm khi để ngoài trời hoặc gặp hoá chất. Con số là mức thường gặp, mỗi tiêu chuẩn kỹ thuật ghi khoảng riêng.
- Dùng nam châm phân biệt inox 304 với 201 được không?
- Không đủ. Inox 430 hút nam châm mạnh nên nam châm tách được 430 ra khỏi nhóm còn lại. Nhưng 304 bị uốn, dập hoặc hàn nhiều cũng bắt đầu hút nhẹ, còn 201 thường hút nhẹ, nên hai loại này không phân biệt chắc chắn bằng nam châm.
- Cách nào thử inox 304 và 201 đáng tin nhất?
- Máy phân tích hợp kim cầm tay (XRF) cho kết quả đáng tin nhất vì đọc trực tiếp thành phần, nhưng giá cao. Ở mức rẻ hơn có thuốc thử inox bán sẵn, nhỏ lên bề mặt đã mài sạch và xem phản ứng. Cả hai nên dùng kèm quan sát loại đồ vật, không dùng đơn lẻ một dấu hiệu.
- Inox 430 là loại gì và có giá không?
- Inox 430 chủ yếu là sắt pha crom, gần như không có niken, hút nam châm mạnh. Giá thấp hơn nhiều so với 304 và thường thấp hơn 201. Thường gặp ở vỏ thiết bị gia dụng, khung bếp và một số chi tiết trong máy móc.
- Mua lẫn inox 201 vào 304 thì thiệt gì?
- Nhà máy hoặc vựa lớn mua lại sẽ kiểm bằng máy, thấy lẫn thì hạ cả lô xuống loại thấp hoặc trừ phần lẫn theo phần trăm. Phần chênh giá giữa hai loại lớn nên chỉ cần lẫn một phần nhỏ cũng mất đáng kể.
Đọc tiếp
- Vựa phế liệu từ 2026 phải ghi sổ gì: bốn trường hợp, bốn bộ sổ khác nhau
- Trừ bì phế liệu: trừ cái gì, trừ bao nhiêu, và ghi thế nào để không cãi nhau
- Mua 5 bán 7 chưa chắc lời 2: tính lời thật của vựa phế liệu
- Phân loại sắt phế liệu: sắt đặc, sắt vụn, sắt gỉ, tôn — mỗi loại một giá
- Phân biệt các loại nhôm phế liệu: nhôm dẻo, nhôm cứng, nhôm máy, nhôm hợp kim
- Đồng đỏ và đồng vàng khác nhau thế nào, và vì sao đồng cháy mất giá
- Phân loại nhựa phế liệu: PET, HDPE, PP, PVC và vì sao nhựa màu rẻ hơn nhựa trong
- Phân loại giấy phế liệu: carton, giấy trắng, giấy báo — và chuyện nước trong giấy
- Phiếu cân nên ghi những gì: sáu dòng tối thiểu để không bao giờ phải cãi
- Nợ gối đầu ở vựa phế liệu: ai nợ ai, và lúc nào thì khoản nợ thành lỗ
- Đếm bãi cuối tháng: làm thế nào cho nhanh, và lệch sổ thì xử lý ra sao
- Vựa có người cân, người giữ tiền: chia việc thế nào cho khỏi mất mát
- Giữ hàng chờ giá lên: khi nào đáng, khi nào là đánh bạc bằng vốn của mình
- Mở vựa phế liệu cần gì: vốn, mặt bằng, cân, mối — và khoản hay bị tính thiếu
- Vốn của vựa nằm ở đâu: tiền mặt, hàng trong bãi, và nợ chưa đòi
- Chốt sổ cuối ngày ở vựa: mười lăm phút đối chiếu tiền, hàng và phiếu cân
- Kiểm tra cân ở vựa mỗi tuần: bốn phép thử làm trong vài phút
- Cân xe tải phế liệu: cân hai lần, trừ bì xe, và bốn chỗ hay lệch
